WikiFox

Bretons (taal)



Het Bretons of Bretoens (Brezhoneg) is een Eiland-Keltische taal, die ondanks haar classificatie op het vasteland wordt gesproken.

Bretons/Bretoens
Brezhoneg
Sprekers 300.000-450.000
Taalfamilie
Alfabet Latijns
Officiële status
Officieel in
Geen officiële status vanwege Franse wetgeving
Taalorganisatie Ofis Publik ar Brezhoneg
Taalcodes
ISO 639-1 br
ISO 639-2 bre
ISO 639-3 bre
Portaal    Taal
Teruggang van het taalgebied van het Bretons
Tweetalige bewegwijzering in Quimper

Inhoud


Geschiedenis

Het Bretons stamt niet af van het Gallisch, maar is ontstaan uit Britse talen, waarvan ook het Welsh en het Cornisch afstammen. Het Bretons lijkt het meest op het laatste. Toen de Bretons van de (4e eeuw tot 7e eeuw) naar het vasteland kwamen, namen ze de Britse taal mee, mogelijk werden ook enkele elementen van het in Gallië nog sporadisch gesproken Gallisch overgenomen.

In de streek iets oostelijker wordt ook Gallo gesproken, een kleine taal die van het Latijn afstamt, en dus Romaans is, net als het Frans.

Het Bretons was de taal van de elite tot de 12e eeuw, waarna de adel het Frans als standaardtaal verkoos. Als geschreven taal werd in Bretagne, dat tot de 16e eeuw steeds een zekere onafhankelijkheid genoot, het Latijn gebruikt, vanaf de 15e eeuw echter won ook hier het Frans terrein.


Status

Het Bretons is een ernstig bedreigde taal, die vandaag de dag nog door zo’n 300.000 tot 500.000 mensen wordt gesproken en verstaan, veel minder dan de 1,3 miljoen die dat anno 1930 konden. De taal wordt vooral door de oudere bevolking gesproken en wordt op den duur met uitsterven bedreigd. Rond 1900 kende iedereen in Bretagne Bretons[bron?], en sprak slechts de helft van de bevolking Frans. In 1950 waren er nog slechts 100.000 mensen die wel het Bretons beheersten en niet het Frans. Niettemin is er nog altijd een uitgebreide literatuur in het Bretons voorhanden, die in de toekomst wellicht de enige bron voor het leren en bestuderen van deze taal zal vormen.

Het Bretons is de enige Keltische taal die tot nu toe nog niet officieel is erkend. De Franse grondwet stelt "de taal van de Republiek is Frans".


Dialecten

Het Bretons kent vier dialecten:


Enkele Bretonse elementen in plaatsnamen

Deze lijst dient om de betekenis van Bretonse plaatsnamen beter te kunnen begrijpen.[1]

  • ker = huis, versterkt huis, dorp, gehucht
  • aber = riviermonding (lijkend op de fjorden in Noorwegen of de rias in Portugal en Galicië)
  • avon = rivier
  • beg, bec = voorgebergte, kaap
  • bihan = klein
  • bren, bre = heuvel
  • din = vesting
  • dour = water
  • du = zwart
  • enez = eiland
  • geun, gwern = moer, moeras, broek
  • gwenn = wit
  • hen, kozh = oud
  • hent = straat
  • iliz = kerk
  • izel = laag (niet hoog)
  • karreg = rots
  • kastell = slot, kasteel
  • ken = mooi
  • killi = bosje
  • koad, koed = woud, bos
  • kroaz, kroez = kruis
  • lann = heilige, gewijde plek; moeras
  • lenn = meer
  • leti, lety = herberg
  • lez = hof
  • lok, loc = aan een bepaalde heilige gewijde plaats of hut van een heremiet
  • maen, men = steen
  • maez, park = veld
  • melin, milin = molen
  • menez = berg
  • meur = groot
  • moal, moel = kaal
  • mor = zee
  • nevez = nieuw
  • penn = kaap, berg- of heuveltop, uitstekende rots
  • plou, plu, plo = gemeente, parochie
  • pont = brug
  • porzh = haven
  • ti, ty = huis
  • ti-kêr = gemeentehuis
  • toull = gat
  • traezh = strand
  • tre = wijk, kerkdorp
  • uhel = hoog


Zie de Bretonse uitgave van Wikipedia.
Werken van of over dit onderwerp zijn te vinden op de pagina Wikimammenn:Degemer op de Bretonstalige Wikisource.
Zie de categorie Breton language van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.




Bron


Staat van informatie: 19.11.2021 11:22:19 CET

Bron: Wikipedia (Auteurs [Geschiedenis])    Licentie van de tekst: CC-BY-SA-3.0. Auteurs en licenties van de afzonderlijke afbeeldingen en media zijn te vinden in het bijschrift of kunnen worden getoond door op de afbeelding te klikken.

Veranderingen: Ontwerp-elementen werden herschreven. Wikipedia-specifieke links (zoals "Redlink", "Edit-Links"), kaarten, navigatievakken werden verwijderd. Ook enkele sjablonen. Pictogrammen zijn vervangen door andere pictogrammen of verwijderd. Externe links hebben een extra icoon gekregen.

Belangrijke opmerking Aangezien de gegeven inhoud op het gegeven moment automatisch van Wikipedia werd overgenomen, was en is een handmatige controle niet mogelijk. Daarom geeft WikiFox.org geen garantie voor de juistheid en actualiteit van de inhoud. Mochten er intussen onjuistheden in de gegevens voorkomen of fouten in de weergave zijn gemaakt, dan verzoeken wij u contact met ons op te nemen: E-mail.
Zie ook: Afdruk & Privacy policy.